Partnerstwa miast stanowią wyraz żywej woli porozumienia między narodami, również – a wręcz szczególnie – w trudnym otoczeniu politycznym. Nieprzypadkowo w tym kontekście mówi się o paradyplomacji. Pomiędzy Niemcami a Polską od dziesięcioleci istnieją liczne partnerstwa komunalne oraz inne sformalizowane formy współpracy, które świadczą o istotnym wpływie społeczeństwa obywatelskiego. Wzajemne poznanie, przełamywanie uprzedzeń oraz zrozumienie kultury, historii i języka sąsiada były i pozostają nadrzędnymi celami tych relacji. Tej tematyce ośrodek KoKoPol poświęcił konferencję, która odbyła się 11 sierpnia 2025 roku.

Spotkanie otworzyli Gunnar Hille, dyrektor KoKoPol, oraz Cornelia Pieper, emerytowana Konsul Generalna. Następnie Irena Machura z Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej wprowadziła uczestników w pojęcie paradyplomacji. Klaudia Hanisch zaprezentowała swoje badania nad trójstronnymi, niemiecko-polsko-ukraińskimi partnerstwami miast, realizowane przy wsparciu Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich (DPI). Z kolei dr Magdalena Telus z KoKoPol, odwołując się do uzupełnienia „Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego” ze szczególnym uwzględnieniem mediacji językowej, podkreśliła znaczenie dwujęzyczności w polsko-niemieckich realiach życiowych i dyskursie publicznym.

W późnych godzinach popołudniowych skupiono się na konkretnych przykładach współpracy. Katharina Gawron z Biura Nadburmistrza Chociebuża przedstawiła projekt „Zaufanie poprzez język” w kontekście partnerstwa miast Cottbus/Chóśebuz – Zielona Góra. Dr. Marta Pisarek z Uniwersytetu Rzeszowskiego omówiła relacje na linii Bielefeld – Rzeszów. Franziska Strobach z Urzędu Miasta Drezna przybliżyła współpracę Drezna z Wrocławiem. Dr Agnieszka Buk, reprezentująca Uniwersytet Rzeszowski, podjęła temat roli partnerstw miast w obliczu wojny, ilustrując go przykładem relacji Rzeszowa z obwodami na Ukrainie, w kontekście województwa podkarpackiego.

Zwieńczeniem wydarzenia była debata wieczorna prowadzona przez Gunnara Hille, w której udział wzięli dr Agnieszka Buk, Jan Kaboth z Wittgendorf oraz Jonas Kolecki ze stowarzyszenia GFPS e.V. Podsumowując spotkanie, zwrócono uwagę, że komunikacja językowa w partnerstwach polsko-niemieckich spoczywa najczęściej na barkach osób pochodzenia polskiego lub aktywistów polskojęzycznych. Wyrażono postulat, aby to zaangażowanie – realizowane zazwyczaj w ramach wolontariatu – zyskało większą widoczność oraz należne uznanie społeczne.